Lianne Bongers 'De behoefte aan natuur wordt alleen maar groter'

Veel mensen kennen Lianne Bongers als 'de vrouw van de planten'. Grote kans dat je deze vrolijke, stijlvolle vrouw al eens hebt zien werken aan groene oases in kantoren, horecazaken of andere binnenruimtes. Met haar interieurontwerpbureau Studio Lime en de Biophilic Design Academy zet ze zich al jaren in om de natuur terug te brengen in ons dagelijks leven. Ik sprak Lianne over haar passie voor biophilic design en de groeiende behoefte aan natuur in onze leefomgeving.

Je liefde voor natuur speelt een belangrijke rol in je werk. Waar begon dat?
'Als kind bracht ik veel vrije tijd door op en rond het water.
Mijn ouders hadden een zeilboot en we voeren vaak op de Friese meren. Ik wandelde er urenlang door de natuur. Hoewel ik als stadskind opgroeide in Groningen, voelde ik me daar helemaal thuis. Dat verlangen naar natuur heeft me altijd geïnspireerd in mijn ontwerpen en groeide de afgelopen tien jaar uit tot een echte ontwerp-methode: biophilic design, waarbij het welzijn van mensen centraal staat. Hoe ervaren mensen een ruimte en hoe kunnen we die verbeteren door natuurlijke elementen te integreren in architectuur en interieur? Denk aan planten, water, organische vormen, frisse lucht, daglicht, natuurlijke kleuren en materialen. Het doel is om de band tussen mens en natuur te herstellen, zodat we ook beter voor onze omgeving gaan zorgen.'

Hebben je opleiding en werkervaring je naar dit punt gebracht?
'Mijn achtergrond ligt in interieurontwerp en ik werk inmiddels meer dan twintig jaar in dit vakgebied. Met Studio Lime richtte ik me vooral op zakelijke omgevingen. Gaandeweg begon ik me af te vragen waarom sommige ruimtes er wel mooi uitzagen, maar niet goed voelden of functioneerden. Via biophilic design vond ik een kader voor iets wat ik eigenlijk altijd al intuïtief aanvoelde: natuur zou een fundamenteel onderdeel van ontwerp moeten zijn. Vanuit die overtuiging ben ik steeds meer kennis gaan delen. Zo ontstond uiteindelijk de Biophilic Design Academy. Eindhoven voelde als een logische uitvalsbasis, dankzij de sterke focus op design, innovatie en nieuwe manieren van denken.'

Speelt biophilic design in op de natuurlijke behoefte van mensen om zich goed te voelen in een natuurlijke omgeving?
'Absoluut. Mensen hebben van nature een aangeboren verbondenheid met de natuur. Biophilic design helpt ons om die verbinding opnieuw te ervaren.'

De term is relatief jong, maar het idee bestaat al veel langer. Welke historische voorbeelden spreken jou het meest aan?
'De term biophilic design werd voor het eerst gebruikt in de jaren zeventig, dus zo jong is het eigenlijk niet meer. Je ziet de principes al terug in de Hangende Tuinen van Babylon, maar ook in beroemde ontwerpen zoals Fallingwater van Frank Lloyd Wright. Ook het werk van Antoni Gaudí is een prachtig voorbeeld van hoe architectuur en natuur in elkaar kunnen overvloeien.'

Is er wetenschappelijk bewijs voor de positieve effecten?
'Zeker. In de afgelopen vijftig jaar zijn honderden onderzoeken uitgevoerd. Een van mijn favorieten is het onderzoek van Roger Ulrich. Daarbij werden twee identieke ziekenhuiskamers met elkaar vergeleken: één met uitzicht op beton en één met uitzicht op groen. De patiënten met uitzicht op planten herstelden gemiddeld 8,5 procent sneller en hadden 22 procent minder pijnmedicatie nodig.'

Kunnen we zeggen dat een natuurlijke omgeving stress vermindert en creativiteit stimuleert?
'Ja. In een natuurlijke omgeving daalt het niveau van cortisol, ons stress-hormoon. Tegelijk stijgt de aanmaak van serotonine, het gelukshormoon. Daardoor voelen mensen zich rustiger, energieker en creatiever.'

Sinds dit jaar bieden jullie ook Engelstalige opleidingen aan. Groeit de internationale belangstelling?
'Ja, heel duidelijk. Wat we zien is dat biophilic design uitgroeit tot een wereldwijde beweging. De markt groeit jaarlijks met ongeveer negen tot twaalf procent en breidt zich uit naar steeds meer landen en sectoren. Omdat we al langer vragen uit het buitenland kregen, waren Engelstalige opleidingen een logische volgende stap om onze kennis voor een veel breder publiek toegankelijk te maken.

Denk je dat de behoefte aan biophilic design de komende jaren verder zal toenemen?
'Zonder twijfel. We brengen steeds meer tijd binnenshuis door en worden geconfronteerd met toenemende stress en milieuproblemen. De behoefte aan ruimtes die ons opnieuw verbinden met de natuur groeit. Biophilic design is geen trend, maar een antwoord op een fundamentele menselijke behoefte die vandaag relevanter is dan ooit.'

Waar haal je de meeste voldoening uit?
'Ik heb zelf nauwelijks nog tijd om te ontwerpen. De projecten die binnen-komen, worden uitgevoerd door leden van mijn netwerk. Wat ik het leukste vind, is bewustwording creëren. Door kennis te delen, lezingen te geven en anderen te inspireren, kan ik een grotere impact maken en bijdragen aan een beweging die mens en natuur opnieuw met elkaar verbindt."

Leidt een opleiding in biophilic design ook tot nieuwe carrièrekansen?
'Voor mij begon het met een andere manier van kijken. Naarmate ik me verder verdiepte in het onderwerp, verschoof mijn werk vanzelf van ontwerpen naar adviseren, spreken en opleiden. Omdat de vraag blijft groeien, ontstaan er ook steeds meer kansen voor professionals die weten hoe ze deze principes in de praktijk kunnen toepassen.'

Welke Nederlandse gebouwen laten volgens jou perfect zien waar biophilic design voor staat?
'Een prachtig voorbeeld is basisschool De Verwondering in Almere, ontworpen door ORGA Architect, een van onze ambassadeurs. De hele school is ontwikkeld volgens biophilische principes. Van bladvormige daken en natuurlijke ventilatie tot biobased materialen en een buitenlokaal met kippen en konijnen. Het resultaat is bijzonder: de school heeft geen lerarentekort, maar juist een wachtlijst.'

Welk praktisch advies heb je voor mensen die thuis meer natuur willen integreren?
'Begin eenvoudig en richt je niet alleen op hoe iets eruitziet, maar op hoe het voelt. Voeg levende planten toe, gebruik natuurlijke materialen en laat zoveel mogelijk daglicht binnen. Open de gordijnen, zorg voor uitzicht op groen of de lucht en plaats zitplekken waar je daarvan kunt genieten. Ook kleine veranderingen kunnen een groot verschil maken. Denk daarnaast aan subtiele prikkels, zoals frisse lucht, natuurlijke geuren, variatie in licht of het geluid van de natuur. Het gaat niet om méér toevoegen, maar om momenten van verbinding creëren.
En misschien wel het belangrijkste: kies wat voor jou natuurlijk aanvoelt.
Biophilic design werkt het best als het persoonlijk is. Dus laat je niet leiden door trends, maar door wat jou helpt om je prettig, gezond en verbonden te voelen in je eigen omgeving.

MEER INFORMATIE?
www.biophilic-design.nl