Thuiskomen

Vorig jaar was ik betrokken bij het organiseren van het Bladi festival in het Muziekgebouw. Een festival waarin Marokko en de Marokkaanse cultuur centraal staan. Toen een vriend me wat vragen stelde over Marokko, vertelde ik dat ik al twintig jaar niet was geweest. Twintig jaar door allerlei omstandigheden niet terug geweest naar het land waar mijn wortels liggen, waar ik tot mijn zestiende elke zomervakantie zes weken lang verbleef. Het land waarin ik me drie weken lang thuis voelde, en vervolgens heimwee kreeg naar mijn thuis hier, in Nederland. Het gesprek met die vriend zette mij aan het denken. Waarom zou ik niet weer eens teruggaan? Wat houdt me tegen? Ik besefte me dat ik vooral bang was dat ik overspoeld zou worden door emoties en herinneringen aan een tijd die abrupt tot een einde kwam. Toch zou ik me er overheen moeten zetten, zeker als ik ooit nog met mijn eigen kinderen daar naartoe wilde gaan. 

Afgelopen februari was dat zover. Ik boekte een ticket en vertrok voor vijf dagen naar Ksar el Kebir, de stad waar ik ben geboren en waar mijn twee zussen en moeder wonen. 

Werd ik overspoeld? Zeker! Maar niet door emoties; door water. Letterlijk! Door heftige regenval stroomde de rivier buiten haar oevers en stond de stuwdam op springen. Terwijl ik er was, voltrok zich een ramp. Buiten de stad waren er een aantal wegen al afgesloten. Pinautomaten buiten werking. Het ziekenhuis liep onder en sloot haar deuren. Het leger stond aan de rand van de stad klaar, tentenkampen werden opgezet en wijk per wijk werd de stad geëvacueerd. Ik vroeg mijn zus waarom ze mij hier niet voor had gewaarschuwd. "Ik zei toch dat het regent", was haar antwoord. Een kort antwoord dat meteen heel duidelijk maakt hoe groot het cultureel verschil is tussen ons, ook al hebben we dezelfde genen. "Het regent" betekent voor mij niet meteen een overstroming, evacuatie of ander rampzalig scenario, maar in het uiterste geval een beetje ongemak. Ik spreek vloeiend Marokkaans en stond versteld van het gemak waarmee ik van het ene op het andere moment volledig kon overschakelen op die taal. Maar het besef dat interpretatie zo kan verschillen, ook al gebruik je dezelfde woorden, kwam hard binnen na die ene zin. 

Na drie dagen in Ksar el Kebir ben ik naar Tanger gegaan om bij een van mijn broers te verblijven. Liever daar, in de buurt van het vliegveld, om terug te kunnen vliegen naar mijn kinderen hier, en waar ik kon slapen zonder vluchtplan in mijn achterhoofd. Die luxe had ik in ieder geval. Daar heb ik twee dagen vakantie in Marokko geproefd, letterlijk. Alle gerechten waar ik naar verlangde heb ik er gegeten, omdat die in mijn herinneringen nergens zo lekker zouden smaken als daar. 

Ksar el Kebir was ondertussen volledig geëvacueerd. Mijn zussen vertrokken naar een andere broer en namen mijn moeder onder dwang mee. Zij zei: "Als ik toch moet sterven, dan wil ik hier, thuis, sterven." Ik nam het vliegtuig terug naar Eindhoven. Ik kwam helemaal overprikkeld en overweldigd aan. Ik was bang geweest voor de herinneringen, maar werd overspoeld door het heden. Daar liggen mijn wortels, hier is mijn thuis. 

LOUBNA BAKRA 

Community builder Woensel West, community librarian Woensel Zuid