Danielle Lemaire in Museum W

Het kunstenaarsatelier betreden is een voorrecht. Danielle Lemaire was bijzonder gul voor ons: 

ze liet niet alleen haar privéwoning en prachtige tuin zien, maar ook haar atelier. Daar toont ze het omvangrijke werk dat ze maakte in de aanloop naar haar tentoonstelling in Museum W te Weert: De geschiedenis is mijn gezelschap. Een atelier vol inkijkjes in het verleden: Indonesische wetenschapsstudies, botanica en de missionaire geschiedenis, het mysterie van voorouders, oude wezens zoals krokodillen, fantastische slangen én diepgaand materialenonderzoek. Samen vormt dit een verfijnde, spirituele verkenning van het verleden en de natuur. Haar werk neemt je mee voorbij het rationele begrip en laat je binnenstappen in haar mysterieuze, caleidoscopische wereld met een bijna cathartische werking. 

Ik moet al die mensen een gezicht geven, een leven.' Zo verwoordt Danielle Lemaire haar missie. Vanuit nieuwe perspectieven en met verhalen die nog niet eerder zijn verteld, zoekt zij naar manieren om een beladen koloniaal verleden te benaderen en er opnieuw verbinding mee te maken. 

Mensen kijken vaak puur esthetisch naar kunst. In jouw werk maak je het onzichtbare zichtbaar: geesten, energie en 'rasa.' 

Een werk maken dat niet alleen mooi is om te zien, maar ook (levens) energie communiceert, vraagt veel focus en concentratie. Daarvoor moet je de juiste omstandigheden creëren en in de goede werkhouding komen. Dat is een houding waarin je je bewust bent van jezelf en je omgeving, op flexibele en open manier. Die houding kun je niet forceren of plannen; het is eerder een staat van zijn, die draait om het juiste moment en heel aards is. De grootste uitdaging is ruimte maken waarin de beste ingrediënten samenkomen: een scherpe blik, een geïnspireerd idee, goed materiaal en innerlijke balans. Het besef dat je onderdeel bent van een onmetelijke ruimte, de kosmos, speelt altijd actief mee. Om je in die ruimte te bewegen hoef je eigenlijk alleen dicht bij jezelf te blijven en open te luisteren en kijken. Helder te blijven. Alsof je een extra luikje in je hoofd openzet waar energie kan binnenstromen, of waar stemmen van bijvoorbeeld voorouders kunnen doorklinken. Dat kan ook confronterend zijn. Door de tijd te nemen om te tekenen of schilderen, kun je dichter bij een kern komen die je aan de oppervlakte van het werk misschien niet direct ziet, maar die er wel degelijk in aanwezig is. 

In de Indonesische traditie worden veel objecten, zoals de kris of wayangpoppen, geacht een eigen levenskracht te bezitten. 

Komt dit tot uiting in de materialen die je gebruikt? 

Ik werk zoveel mogelijk met duurzame en natuurlijke materialen van hoge kwaliteit: sterk geschept Arches-papier, linnen, goede potloden. Planten zoals varens en sirihblaadjes, hout, wol of katoen kunnen ook in het werk terugkomen. De manier waarop je met het materiaal omgaat bepaalt mede het karakter van het werk. 

e manier van werken is liefdevol, bijna alsof je voor een levend wezen zorgt. 

Je praat soms tegen een schilderij of tekening, maar vooral laat je het ontstaan op zijn eigen tempo. Dat is heel belangrijk. Niet opjagen of forceren, ook al vraagt de wereld veel van je als deelnemer aan de maatschappij. Je zorgt ervoor zoals voor een bloem. Dan wordt het mooi. Het werk voorzichtig neerleggen, goed verpakken tegen de kou, het beschermen. Heilige natuur. Qi. De bron van alles, ook in leven en doen. Het is een organische manier van werken, waarbij tijd een belangrijke rol speelt. 

Het werk ontwikkelt zich op eigen merites, zoals een boom of plant groeit. 

Dat geeft het een duurzaam en bijna helend karakter. 

Bergen, zeeën en bossen worden vaak beschouwd als levende wezens. Dient jouw kunst als brug om te communiceren met deze geesten van het land? 

Mijn kunst dient het leven en de kracht van het leven. Ik sta met mijn manier van leven als kunstenaar dagelijks 'aan.' Het is een levenswijze die ook helend kan werken in het geheel van de dingen. Met mijn werk wil ik het belang van ons contact met de aarde benadrukken. Hoe beter dat contact, hoe groter het besef dat de aarde - net als wij - een levend wezen is en van ons allemaal. Kunst maken is voor mij een manier van bedanken. 

Lukt het om in een moderne stad als Eindhoven je relatie met de natuur levend te houden? 

Zeker! Ik heb het geluk dat ik aan de rand van Eindhoven woon, vlakbij de Zeggen, het Wasven en de Karpendonkse plassen. En ik heb een tuin. Ik sta altijd in verbinding met die natuur. In huis staan planten die ik al jaren heb en die steeds groter worden. Het zijn echt metgezellen. Ik neem ook vaak gedroogde takkenbossen en bladeren mee naar mijn atelier, gewoon als gezelschap, zodat ik die scheiding niet hoef te maken. Ze komen vaak terug in mijn werk. In Eindhoven is het heel goed mogelijk om de relatie met de natuur levend te houden. Er zijn echt prachtige gebieden, zoals de Heezerheide, en ik heb het idee dat veel mensen er liefdevol mee omgaan. Voor mij is het een voortdurende wisselwerking die bijna vanzelfsprekend is. 

Hoe doordringt de spirituele of filosofische dimensie de dagelijkse praktijk? 

Het is de bron van alles in het dagelijks leven. En kunst is mijn dagelijks leven. Het betekent bewust aanwezig zijn in je omgeving en bij de levende wezens op je pad: mensen, dieren, planten, bomen. Respect hebben voor de ander, maar in de eerste plaats voor jezelf. Dan kun je te midden van alles staan als een sterke boom. In wezen is het eenvoudig, maar je moet het wel doen en er consequent in zijn. 

Hoe behoud je de integriteit van je spirituele boodschap in een wereld waar kunstwerken als financiële activa worden behandeld? 

Door aan het werk te vragen wat het wil en niet andersom. Ik zet mijn werk niet in als zielloos massaproduct, maar als iets dat levensenergie kan overdragen. Dat vindt meestal zijn eigen weg. 

Als je je werk beschouwt als een vriend of medewezen, ontstaat er eerst een liefdevolle verhouding tussen maker en werk. Een werk is uniek, en ontstaat vaak ook uit worsteling en twijfel. Mensen die mijn werk kopen, worden er in de eerste plaats door geraakt! Wat hen raakt, willen ze bij zich hebben, thuis of op kantoor. Dat is echt iets duurzaams.